Varikosel

Varikosel

Varikosel

Op.Dr. Muhsin BALABAN 1980 Hatay doğumludur. 2006 yılında Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi (İngilizce) ‘den mezun olduktan sonra aynı yıl İstanbul Kartal Dr.Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Üroloji ihtisasına başlamıştır. İhtisas döneminde mikroskopik ve endoskopik ameliyatlar üzerine bilgi ve becerisini arttırmak için 3 ay süreyle Amerika Birleşik Devletlerinde Cleveland Clinic, Albert Einstein Üniversitesi ve NewYork’taki Memorial Solan-Kettering Hastanelerinde eğitim almıştır. Varikosel ve erkek kısırlığı özellkle ilgilendiği alanlardır. 2008 yılından beri varikosel ameliyatlarını mikroskopik teknikle  ve son 3 yıldır mikroskopik tekniğe intraoperatif 3 mm doppleri de ekleyerek yapmaktadır.

           

Varikosel Nedir?

Varikosel testis etrafındaki venlerin (panpiniform plexus) anormal bir şekilde genişlemesidir.

 Varikosel neden oluşur?

Venler (toplardamarlar) vücut içerisinde kanı kalbe geri getiren damarlardır. Normalde toplardamarların içerisinde kanın doğru yönde hareket etmesini sağlayan kapakçıklar vardır. Fakat testis venlerindeki kapakçıkların bozulması ve doğru çalışmaması sebebiyle yerçekimi kanın skrotumda (testis torbası) toplanmasına neden olmaktadır. Bu klinik tablo daha çok sol tarafta olmaktadır ve bunda testisten çıkan venlerin, çapı daha geniş olan ana toplar damar yerine böbreğin toplardamarına dik açıyla boşalmasının katkısı vardır.

 

Varikosel hangi problemlere neden olur?

Varikosel 3 farklı temel probleme neden olabilmektedir;

  • Fertiliteyi (üreme) bozabilir
  • Testisten hormon üretimini etkileyebilir
  • Testiste ağrıya ve dolgunluk hissine neden olabilir.

Varikoseli tedavi etmek için yukardaki 3 sebepten en az birisinin olması gerekmektedir. Bazı durumlarda varikosel azospermiye (menide hiç sperm olmaması) neden olabilmektedir.

Varikosel testisi nasıl etkilemektedir?

Bu konuyla alakalı birkaç teori vardır. En çok kabul gören teoriye göre genişlemiş olan testis venleri karın içideki kanı skrotum (testis torbası) içine taşımaktadır ve bu tablo testisin uygun sıcaklıkta çalışmasını engellemektedir. Testisin sperm ve hormon üretmek için uygun olan en optimum sıcaklık vücut sıcaklığından 3 derece daha azdır. Genişlemiş olan testis venleri, testisin sıcaklığını arttırarak çalışmasını etkilemektedir.

Diğer bir teoride; testis, böbrek üstü bezinden salgılanan kimyasal maddelere daha çok maruz kalmaktadır (Bu durum açıklanamayan testis ağrısını izah edebilir).

Varikoselin Sınıflandırılması;

Varikosel hastalığının sınıflandırılması, hem hastalığın ciddiyetini anlamak hem de tedaviyi planlamak için önemlidir. En sık kullanılan sınıflandırmaya göre;

Evre 0Ultrason ile  tespit edilir, fizik muayenede ele gelmez (subklinik varikosel de denmektedir)
Evre IFizik muayenede valsalva manevrasında (nefesi tutup, ıkınma) ele gelir.
Evre IIValsalva manevrası olmadan da ele gelmektedir.
Evre IIIDışardan elle muayene etmeden de görülür, testis etrafında damar yumağı olarak kendini belli eder.

 

Varikosel teşhisinde ultrasonun yeri olsa da asıl temel olan elle muayenedir. Çünkü varikosele ultrason yapılırken testisin toplardamarlarına, hasta hem ayaktayken hem de yatarken bakmak gerekmektedir ve özellikle valsalva manevrası yaptırılarak (nefesi karında tutup, ıkınma) testis etrafındaki damarlardaki reflü (geri kaçak) seviyesinin tespit edilmesi gerekmektedir.

 

Varikosel kendini nasıl belli eder?

Varikosel çoğunlukla kendini aşağıdaki bir senaryo ile belli eder;

  • Çoğu zaman herhangi bir rahatsızlığa neden olmaz, infertilite (çocuk sahibi olamama durumu) nedeniyle hasta araştırılırken tesadüfen tespit edilir.
    Testis etrafındaki dolgunluk rutin muayenede ya da hastanın kendisi tarafından farkedilir,
    Hasta testis ağrısı nedeniyle doktora başvurduğunda muayenede tespit edilir.

Varikosel nasıl bir ağrıya neden olur?

Çoğu hastada varikosel bir ağrıya neden olmaz. Fakat, bazı hastalarda az seviyede bazı hastalarda da şiddetli bir şekilde ağrıya neden olabilir. Hastaların çoğu testiste ‘’baskı’’ şeklinde ve sürekli olan bir ağrı karakteri tarif ederler. Bu ağrı hasta ayakta kalınca ya da aktivitede artar sırtüstü uzandığında azalır.

Varikosel hastalığında, eğer kan damar içinde pıhtılaşırsa, testiste şiddetli bir ağrı oluşur. Bunun tanısı dopler ultrason denilen bir radyolojik tetkikle konulur. Testis ağrısıyla başvuran bir hastadan, idrar tahlili ve skrotal ultrason istenerek tanı daha doğru konulmaktadır.

Ağrı için varikosel ameliyatı, testis ağrısına neden olabilecek başka bir neden  bulunamadığında yapılabilir. Ama ameliyattan sonra ağrının tamamen geçeceğinin garantisi verilemez.

Varikosel ve Kısırlık

Çocuk sahibi olamayan her üç erkekten birinde muayene sırasında  varikosel tespit edilmektedir.
Varikosel tek ya da çift taraflı olması ve derecesi ile kategorize edilir.Bilinmesi gereken önemli bir nokta da her evredeki varikoselin üremeyi etkileyebildiğidir. Son yapılan araştırmalara göre; varikosel hastalığı, sperm testiyle tespit edilemeyen sperm fonksiyonlarını etkileyebildiğidir. Bu konudaki en etkili parametre sperm DFİ (DNA fragmantasyon indeks)’dir. Son yapılan çalışmalarda, başarısız tüp bebek denemelerinden sonra, var olan varikoselin düzeltilmesi, sonraki  tüp bebek tedavisinde başarıyı arttırdığı gösterilmiştir.

Tek taraflı varikosel, her iki testisin fonksiyonu bozmaktadır. Daha önce de belirtildiği gibi muayenede ele gelmeyen ve sadece ultrasonla tespit edilen varikosel klinik olarak önemli sayılmamaktadır.

Varikosel ne zaman düzeltilmelidir?

Varikoselin tedavisini planlarken, kişiye özel olarak yaklaşmak gerekir. Varikosel tedavisine karar vermede özellikle varikoselin evresi, hastanın üremeyle ilgili planları, düşük hormonunun yaptığı rahatsızlıklar ya da testis ağrısı,  ve sperm analizi etkili olmaktadır.

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerde kadının yaşı ve fertilite durumu varikosel ameliyatını planlamada önem kazanmaktadır. Bu yüzden erkekte fertilite için varikosel ameliyatı planlanacaksa, kadının üremeyle ilgili yaş problemi ya da üremeye engel olacak hormonal bir durumunun olmaması gerekmektedir. Fakat kadın henüz jinekolog doktoru tarafından  değerlendirilmemiş ise, öncelikle muayenesinin yapılması ve üremeye engel olabilecek bir durumunun olmadığı gösterilmelidir.

Varikosel ameliyatının testis fonksiyonlarını düzelttiğine ve ileride oluşabilecek testis hasarını durdurduğuna dair güçlü kanıtlar vardır, ama varikosel ameliyatından görülecek faydanın derecesi, varikoselin evresiyle ilişkilidir. İleri evre varikosel ameliyatından sonra daha fazla fayda sağlamaktadır.Testis fonksiyonu; sperm ve kan testiyle ölçülmektedir. Eğer testis fonksiyonları etkilenmiş ise, varikosel ameliyatı tetsisteki bozulmayı durdurmakta ve zamanla düzelmesini sağlamaktadır.

 

Varikosel nasıl tedavi edilir?
Varikosel tedavisinde birçok açık cerrahi yöntemi vardır.  Mikrocerrahi subinguinal varikosel ameliyat tekniğini  2008 yılından beri başarıyla uygulamaktayım. Bu cerrahi yöntem bize yüksek başarı oranı ve en düşük yan etki profilini sunmaktadır.

İntraoperatif 3 mm doppler’in avantajı nedir?

Ameliyat sırasında hayati öneme sahip testiküler arteri saptamak ve korumak için 3 mm dopplerin katkısı olmaktadır. Yapılan çalışmalarda doppler kullanımının daha fazla toplardamarın bağlanmasına ve daha iyi sonuçlar alınmasına katkı sağladığı gösterilmiştir.

Mikrocerrahi subinguinal varikosel ameliyatı nasıl yapılmaktadır?

Ameliyat, genel ya da spinal anestezi altında yapılabilmektedir. Kasık bölgesine yapılan 2 cm’lik bir kesi ile spermatik kord bulunup askıya alınır. Toplardamarlar tespit edilip, bağlanır ve kesilir. Bu arada testise giden önemli yapılar (vaz deferens, testis arteri ve testisin lenf damarları) korunur.

Neden subinguinal mikrocerrahi varikosel ameliyat tekniğini tercih ediyoruz?

Bu yöntemde kaslar kesilmediği için ameliyat sonrasında daha az ağrı ve ameliyat sonrası kasık fıtığı riskini azaltmaktadır. Mikroskop ile lenfatikler korunarak ameliyat sonrası testis etrafında sıvı birikmesi (hidrosel) riski çok azalmaktadır.

Ameliyat sonrası hastanede kaç gün kalınır?

Mikrocerrahi varikosel ameliyatı sonrasında genellikle aynı gün eve gidilebilir.

Varikosel ameliyatının yan etkiler nelerdir?

Ameliyat sonrası potansiyel riskler varikoselin nüks etmesi ya da devam etmesi, testiste hassasiyet ve enfeksiyondur. Hidrosel (testis etrafında sıvı birikmesi) riski olmasına karşın mikroskop kullanılarak yapılan varikosel ameliyatından sonra bu risk çok azalmaktadır. Çok çok nadir olarak da testise giden arterin yaralanması durumunda, az deneyimli ellerde, testisin kaybedilme riski ortaya çıkabilmektedir.

Varikosel Ameliyatı Fertiliteyi Nasıl Etkilemektedir?

Çocuk sahibi olamayan ve belirgin varikosel tanısı alan 540 erkek hastanın mikroskopik varikosel ameliyatınından sonraki en az 1 yıllık takipleri sonrasında ;

  • 271 (%50) hasanın sperm tahlilinde spermlerin ileriye doğru haraketinde artış gözlenmiştir.
  • Ortalama 7 ay ( 1 ile 19 ay arası) içinde %36.6 oranında kendiliğinden gebelik görülmüştür.
  • Ameliyat öncesi tüp bebek adayı olan çiftlerin %31’inde aşılama için yeterli sayıda sperm artışı olmuştur. Aşılama yapılan bu çiftlerin %42’sinde gebelik oluşmuştur.

Sonuç olarak; varikosel ameliyatından sonra, çoğu zaman sperm analizlerinde bir düzelme elde edilmektedir ve yardımcı üreme tekniklerine duyulan ihtiyacı azaltmaktadır.

Op.Dr.Muhsin BALABAN

İletişim;

Whats up : 0505 923 19 62

Mail: muhsinbalaban1980@yahoo.com

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.